Nieuws

Kijken met Schrijvers : Angsten universeel maken

20 april 2017

Personages moeten sympathiek zijn, anders kun je niet met ze meeleven. Hierop wordt altijd gehamerd in theorieboeken over scenarioschrijven. Maar kijk eens naar de openingsscène van WELCOME TO THE DOLLHOUSE, waarin lelijk eendje Dawn zoekt naar een plekje in de schoolkantine. ‘Ze is fucking irritant,’ zegt Anne Barnhoorn. ‘Maar toch wekt Dawn empathie op.’ Hoe werkt dat? ‘Als je hun onmacht echt maakt, kan je heel ver gaan met personages.’

Tijdens Kijken met Schrijvers geven scenarioschrijvers inzicht in hun creatieve proces. Op woensdag 19 april is de beurt aan Anne Barnhoorn. Met presentator Jaap Peter Enderlé gaat ze het gesprek aan over fragmenten uit films die haar inspireren en haar eigen werk.

Een andere conventionele wijsheid die Anne in twijfel trekt is dat een personage altijd iets moet willen, actief moet zijn en zich daardoor moet ontwikkelen. Thijs, de hoofdfiguur uit Anne’s Gouden Kalf-winnaar AANMODDERFAKKER wil helemaal niets en films die ze bewondert gaan vaak over personages die zijn voorbestemd om een bepaald leven te lijden zonder ooit te veranderen. Hoe zorg je er voor dat dit toch werkt?

Anne zoekt het dicht bij haarzelf. De titelfiguur uit haar speelfilmdebuut DE ONTMAAGDING VAN EVA VAN END, een buitenbeentje met een enorme drang om gezien te willen worden, is niet alleen gemodelleerd naar Dawn uit WELCOME TO THE DOLLHOUSE. Eva is ook Anne zelf.

AANMODDERFAKKER schreef ze toen zij (evenals regisseur Michiel ten Horn) in een periode zat waarin iedereen om haar heen plotseling wél volwassen leek te worden. Anne schrijft nu aan een ensemble drama over zes mensen die een cursus Duits volgen in Berlijn. ‘Ze vertegenwoordigen allemaal een angst die in mij zit. Die moet je universeel maken. De hele wereld zit in angst.’ Zo ga je met die personages mee.

De avond gaat verder met een fragment uit het Noorse drama OSLO, AUGUST 31TH, waarin de net afgekickte Anders gesprekken afluistert in een koffietent, triviale alledaagse gesprekken van personages die we verder niet terugzien. ‘De scene gaat niet over plot, maar over een staat van zijn,’ legt Anne uit. ‘Over het gevoel van buiten het leven staan.’ En ze toont het zeer associatief gefilmde WILD. Dit is een richting die ze ook op wil.

Daarom maakt Anne haar dit voorjaar haar regiedebuut met HAPPY HANNAH, een kortfilm over een ruzie over een zak met glutenvrijbrood, waar iets diepers onder schuil gaat. Regisseren is totaal nieuwe ervaring voor Anne. In de plaats van dagen achtereen eenzaam zitten schrijven heeft ze nu eindeloze gesprekken over acteurs, locaties en make-up.

De avond wordt afgesloten met de vraag: wat doet schrijven over angsten met je eigen angsten? ‘Het helpt wel, maar het lost niks op. Net als in de verhalen van mijn films.’