Zelf doen

De showrunner is god

Dit jaar is het thema van de Dag van het Scenario De scenarioschrijver als creative producer. Paul Ruven leidt de sprekers in. Eregast is https://vimeo.com/19659052, scenarioschrijver en creative producer van ELIZABETH, ELIZABETH: THE GOLDEN AGE en THE TUDORS. Lees meer…

Met respect behandeld

Michael Hirst’s ontmoeting met Nicholas Roeg betekende de doorbraak van zijn carrière. Van Roeg  leerde hij om niet bang te zijn voor melodrama. ‘Hij pushte me totdat ik zat te huilen bij mijn eigen schrijven. Dat maakte van mij een meer emotionele schrijver’. Ook leerde hij van Roeg wat hij nu ziet als de belangrijkste missie voor een schrijver: de kijker te verbazen.

Naar aanleiding van het succes van ELIZABETH werd Hirst door producent Ben Silverman gevraagd om de Tudor dynastie te vertalen naar een televisieserie, THE TUDORS. Behalve als schrijver werd hij ook in de gelegenheid gesteld om op te treden als executive producer. Voor het eerst, zegt Hirst, voelde hij zich met respect behandeld. Hij besliste mee over locaties, casting, kostuums, muziek en ervoer dat als een groot voorrecht. Natuurlijk waren er ook zaken die tegenvielen. Productionele en financiële problemen waar hij vroeger van weg werd gehouden werden nu op zijn bord gelegd.

Vooral toen er scènes niet werden gedraaid door een combinatie van een incompetente regisseur en tijdgebrek kon Hirst zijn positie benutten: hij was degene die het best kon aangeven welke scènes essentieel waren vanuit verhaaloogpunt en tegelijkertijd kon hij de problemen oplossen door als een dolle aan de serie te blijven schrijven. ‘Ik ontdekte dat ik een hele aflevering kon schrijven in een weekend. Als je voor televisie schrijft is het een vereiste dat je snel bent en flexibel kunt reageren op productionele tegenvallers en meevallers’.

Hirst stipt ook nog even de functie aan van de showrunner, een functie die in de Verenigde Staten gangbaar is en waarin schrijverschap en creatieve productie samenkomen. De showrunner is een schrijver met veel ervaring en macht. Hij krijgt ruimte van het network om zijn ideeën te ontwikkelen en is verantwoordelijk voor een serie van concept tot shoot. De showrunner, aldus Hirst, is God.

Duitse voorbeeld

De volgende spreker is Sytze van der Laan, directeur van de Film- en Televisieacademie waar sinds kort een opleiding Creatief Produceren kan worden gevolgd. Op de opleiding leren studenten (dit jaar zijn het er drie) zowel dramaturgie en schrijven als het financieel economische traject, marketing en distributie. Van der Laan maakt een onderscheid tussen de traditionele producent die nog teveel kijkt vanuit geld en organisatie en de creatief producent die kijkt vanuit het idee en tegelijkertijd ook de andere kant kan overzien, met een optimaal resultaat als gevolg.

Volgens Van der Laan hoeven schrijvers niet ongerust te zijn dat de creatief producent teveel op hun terrein komt. Hij is een groot pleitbezorger voor het intensiever samenbrengen van creatie en productie. Hierdoor kunnen besluiten gelijktijdig worden genomen en worden er bijvoorbeeld geen dingen geschreven die niet gemaakt kunnen worden omdat ze productioneel niet haalbaar zijn. Daarnaast kan de creatieve producent de rug van de schrijver vrijhouden zodat hij kan doen waar hij goed in is, namelijk schrijven. Of een schrijver het moet willen om ook creatief te produceren vraagt Van der Laan zich af. Het kost veel tijd en energie en is lang niet voor iedereen weggelegd.

Uit de zaal komt de opmerking dat in Nederland de omroepen showrunner willen zijn. Terwijl in Duitsland de producenten steeds creatiever zijn geworden en de omroepen zijn geslonken. Van der Laan verwacht dat hetzelfde in Nederland zal gebeuren.

Crossmedia

De volgende spreker, Jeroen Koopman van NewBeTV, bekijkt het thema vanuit de crossmediale hoek waarbij de kijker als co-producent optreedt.  Hiervoor is het wel nodig om een idee te hebben dat vanaf de start interactief gemaakt kan worden. Als voorbeeld noemt Koopman WHO’S IN, WHO’S OUT, een interactieve dramaserie die doet denken aan FAME.  Naast de vaste cast zijn er drie rollen waarvan het publiek mag bepalen naar wie ze toe gaan. Koopman toont overtuigend aan dat wat je als schrijver van een producent nodig hebt, namelijk geld, distributie, promotie, production value, input en populariteit, ook door de kijker geleverd kan worden.

Een hoog aantal paginaweergaven genereert geld en door de interactie met kijkers en de olievlekwerking wordt een enorme doelgroep en veel publiciteit bereikt.  Belangrijk voor de kwaliteit is wel dat de scenarist de grenzen bepaalt waarop de kijker invloed heeft. Ook de kwaliteit van de vaste cast en de professionaliteit van de crew zijn in het geval van WHO’S IN, WHO’S OUT van groot belang gebleken.

Constructief meedenken

Peter Römer voert de zaal mee naar de Verenigde Staten waar televisie een door schrijvers en niet door regisseurs gedreven industrie is. De showrunner en niet de regisseur zit in de montagekamer. Het is een vakman of –vrouw die het hele vak beheerst en de macht heeft om scripts daar te brengen waar hij ze wil hebben. Volgens Römer is dit niet mogelijk in Nederland. Want dan moet de regisseur al zijn kennis en invloed inleveren. Ga er maar aanstaan. Wat een schrijver wel kan doen om invloed uit te oefenen is zijn regisseurs zorgvuldig uitkiezen en nauw samen te werken.

Tamara Bos kaart de rol van de scenarist aan in het maakproces. In plaats van zich te schikken in de underdogpositie die vrij frustrerend kan zijn pleit ze voor actie en zelfbewustzijn. Iedereen weet dat subsidie begint bij een goed script. Toch kan Bos zich niet aan de indruk onttrekken dat de schrijver wordt gezien als een hinderlijk figuur. Waarom, vraagt zij zich af, is de schrijver niet aanwezig bij de stijlvergadering met alle belangrijke heads of department? Hij kan constructief meedenken aan oplossingen als bepaalde elementen noodgedwongen afwijken van het script.

De Nederlandse opvatting dat de regisseur de goeroe is haalt Bos onderuit. Een enkeling is een kunstenaar. Maar de meeste Nederlandse regisseurs zijn dat niet. Ze verfilmen een script dat vanuit het niets door iemand anders is gemaakt. Stel dat een producent een idee heeft, de schrijver het script schrijft. Is het dan niet raar dat de regisseur dan ineens de maker van de film is?  Bij HET PAARD VAN SINERKLAAS ontdekte Bos hoe vruchtbaar de samenwerking met regisseur en editor in de montagefase kan zijn. Ze stelt dat de schrijver als schepper mee moet kunnen denken, van allereerste stijlvergadering tot in de montagekamer. Bos’ oproep aan producenten en regisseurs vindt enthousiast bijval uit de zaal: Wij zijn niet de vijand! Wees blij met ons, gebruik onze kennis en intelligentie! Wij hebben jullie nodig, jazeker. Maar jullie hebben ons ook nodig!

Slotdebat

Robert Alberdingk Thijm, van huis uit jurist, besluit de middag met zijn ervaringen als creatief producent. Hij richtte Willie Walz International BV op waarmee hij coproductie contracten afsluit. Hierdoor kan hij zich meer inhoudelijk met zijn projecten bemoeien. Ook kan de overhead worden gedrukt zodat meer geld naar de inhoud gaat.  Voor de coproducent is het prettig om een vrij kant-en-klaar product in huis te halen en budgettaire zorgen te delen.

Na het debat met de zaal, waaruit blijkt dat met name de meer ervaren schrijvers al min of meer als creatief producent optreden zonder dat dit als zodanig benoemd wordt, is het tijd voor de uitreiking van de Zilveren Krulstaart. De genomineerden zijn Maike Meijer en Margot Ros van TOREN C, Tamara Bos en Mieke de Jong voor ANNIE M.G. SCHMIDT en Thomas Ross en Karin van der Meer (dialogen) voor BERNHARD, SCHAVUIT VAN ORANJE.

De winnaars zijn Thomas Ross en Karin van der Meer. Regisseur Pim van de Hoeve neemt de Zilveren Krulstaart namens Thomas Ross in ontvangst waarna iedereen zich spoedt naar de borrel.